De eend is waarschijnlijk de aller bekendste vogel. Vooral in waterrijke nieuwbouwwijken kunt u de ‘stadseend' tegenkomen. De stadseend, die u veelvuldig in stadsvijvers aantreft is een afstammeling van de ‘Wilde eend'.
De Wilde eend kunt u in de buitengebieden aantreffen en reageert veel schuwer dan zijn bijna tamme soortgenoten in de stad.
‘s Winters waagt de Tafeleend en de Kuifeend zich ook in de stadsvijvers. In de buitengebieden zijn nog veel meer eendensoorten te zien, zoals smienten, bergeenden en zaagbekken.
De mannetjes eend is fraai gekleurd en heeft een krulletje in zijn staartveren. Het vrouwtje en jonge eenden zijn bruin. Stads- en parkeenden hebben soms andere kleuren (bijv wit), maar een mannetje heeft altijd een krul in zijn staartveren.
Eenden vormen paartjes in de nazomer en herfst. In het voorjaar broed de moedereend gemiddeld 10 eieren uit. Veel van de jongen overleven de eerste weken niet.In de nazomer verliezen eenden in éénmaal al hun slagpennen, en kunnen dan een maand niet vliegen.
Aangereden eenden
Vooral in het voorjaar worden er veel eenden aangereden. Dit heeft te maken met achtervolgingen van vrouwtjes eenden door mannetjes. Gebroken vleugels, gebroken pootjes, scheurwonden en hersenstoringen zijn het gevolg. Omdat eenden nog al taai zijn, kunnen ze deze verwondingen overleven.
- Bel de dierenambulance of breng de vogel voorzichtig naar een vogelasiel.
- Plaats een aangereden eend in een afgesloten doos en voorkom dat het dier begint te spartelen (fixeer het dier in de doos met bijvoorbeeld oude lappen)
Verkrachtingscènes
Tijdens het voorplantingsseizoen kunt u eenden zien die elkaar niets ontziend achterna zitten. Wanneer een vrouwtje door een groep mannetjes ‘gegrepen' wordt, gaat het er nogal heftig aan toe. Toch is dit natuurlijk gedrag, waar u zich in principe niet mee zou moeten bemoeien.
Wanneer het vrouwtje eenmaal zit te broeden, krijgt het mannetje haar helemaal niet meer te zien. Van augustus tot maart zijn ze vrijwel constant samen geweest en vrijwel dagelijks werd er meerdere malen per dag gecopuleerd. Geen wonder dat het mannetje hier sterk op reageert; hij zwemt eindeloos in de buurt van het nest rond en roept zij keel schor.
Zijn enige troost is dat hij niet alleen is, want er zijn heel wat woerden in dezelfde situatie. Deze woerden gaan in groepjes van 2 tot 5 rondtrekken, en kunnen bijzonder lastig worden wanneer ze een eend zien die even van het nest komt om te baden, te drinken of te eten. Vrouwtjes weten dat en gaan zeer voorzichtig te werk; soms zie je ze diep in het water liggend, kop en hals plat op het water, door het riet glijden en zelfs onder water zwemmen om aan de woerden te ontkomen.
Zodra ze zich ontdekt weet, probeert ze snel weg te vliegen en heeft dan meteen alle woerden achter zich aan. Ze vliegt dan met haar kop tussen de schouders getrokken, de kopveren stijl overeind, en maakt vreselijk zielige geluiden.
Zo'n achtervolging kan wel 10 tot 15 minuten duren, en soms zitten er wel 12 woerden achter één vrouwtje aan. In de stad gebeuren hierdoor zeer veel ongelukken in het verkeer, omdat ze hierbij nauwelijks letten op passerende auto's.
Als de woerden haar te pakken krijgen wordt ze vervolgens overweldigd, een weinig verheffend schouwspel dat bij omstanders vaak zeer verontwaardigde reacties oproept.
Vaak loopt het met een sisser af, maar soms kan het zover gaan dat het vrouwtje verdrinkt. Zo worden er nog al eens van die verkrachte vrouwtjes aangetroffen; doorweekt en met een kaalgeplukte hals. Na een tijdje zijn de mannetjes aan hun nieuwe status gewend en laten ze de vrouwtjes met rust.
Jonge eenden
In de eerste weken van hun bestaan en vooral in de eerste dagen kunnen de jongen nog niet lang in het water blijven. De familie gaat aan de rand van het water zitten, waar de moedereend de jongen onder de vleugels neemt.
Zo worden ze warm gehouden en nemen de jongen het vet van de veren van de moeder over, zodat hun dons enigszins waterafstotend wordt. De vetproductie van de stuitklier van de jongen komt pas later opgang. Jonge eendjes die hun moeder missen, raken daarom al vrij snel onderkoeld als ze nat worden.
Vooral in de eerste week van hun leven zijn ze erg kwetsbaar. Omdat ze voornamelijk van insecten eten hebben ze zonnig en warm weer nodig. Dan zij er veel insecten boven het water en in de oevervegetatie te vinden. Voor als het weer tegenzit, hebben jonge eendjes een 'ingebouwde' eiwitreserve die hen door de eerste 3 tot 4 dagen heen helpt.
Als de eendjes wat groter worden is er geen plaats meer onder moeders vleugels en gaan ze op een kluitje zitten. Daarbij verdringen ze elkaar om in het (warme) midden te komen. Als een jong eendje te ver van de rest verwijderd raakt, begint hij klagelijk te piepen. De leeftijd van jonge eendjes is als volgt te taxeren;
- kleine donsballetjes (1 week).
- grote donsjongen (2 weken).
- begin veren aan de flanken, snavel onevenredig groot (3 weken).
- gehele onderkant en borst bevederd (4 weken).
- begin van slagpengroei (5 weken).
- spiegel zichtbaar (6 weken).
- slagpennen grotendeels op lengte (7 weken).
- slagpennen steken enkele centimeters over elkaar (8 weken).
Na 8 weken kunnen de eenden vliegen.
Wanneer u een verlaten jong eendje aantreft, is deze waarschijnlijk bewust door de moeder verstoten. Moedereend heeft feilloos in gaten, wanneer een jong eendje een bepaalde afwijking heeft, waardoor zijn overlevingskansen klein zijn.
- Zo'n verlaten jong eendje is erg gevoelig voor afkoeling.
- Zonder de moeder verliest het donslaagje zijn waterdichtheid snel. Wanneer het eendje tot op de huid nat wordt, raakt het snel onderkoeld en sterft.
- Terugplaatsen bij de moeder is meestal niet zinvol (zie boven).
- Breng het eendje naar een vogelasiel of bel een dierenambulance.
- Probeer zo'n eendje niet zelf groot te brengen. In het seizoen zitten er in vogelasiels vaak veel jonge eendjes. Ze gedijen in een groep veel beter dan alleen.
Broedende eend op vreemde plaatsen
Omdat de beste plekjes vaak al bezet zijn, moeten stadseenden soms uitwijken naar de vreemdste plaatsen om te broeden. Zo kan er in een volledig afgesloten tuin, of op een balkon een eend zitten te broeden, zonder dat u het in de gaten hebt. Dit wordt een probleem als de jongen geboren worden en met moeder lopend naar het water willen.
- Laat het broedsel met rust. De broedende eend veroorzaakt geen enkele overlast.
- Maak een afspraak met de dierenambulances, dat de hele familie, zodra de jongen geboren zijn, zo snel mogelijk naar een dichtbij zijnde vijver geëvacueerd kunnen worden.
|
Bij ons op de twee meter! hoge heg van hedera broedt momenteel een eend.
Het is moeilijk om erbij te komen,we weten dus niet of er al eieren in liggen.
Voorheen zat ze altijd op de grond tussen de heg en een perk van winterheide.
Het oude nest waar ze al een paar seizoenen op broedde hadden we na de afgelopen zomer voor het eerst weggehaald ivm snoeiwerkzaamheden.
Waarschijnlijk vertrouwde ze nu haar oude plekje niet meer.
Hoe komen de pulletjes straks van de hoge heg af zonder zich te verwonden of zelfs dood te vallen?
Heel graag jullie reactie.
Alvast bedankt!